Wat kan AI betekenen voor Repair Cafés?

Kortere reparatietijden, zeldzame onderdelen opsporen én een brug slaan naar de jeugd… Repair Café Ochtrup in Duitsland breekt een lans voor het gebruik van kunstmatige intelligentie bij reparaties. Oprichter Wolfgang Götze reist door heel Duitsland met zijn camper om AI-workshops te geven bij Repair Cafés. “De scepsis verdwijnt snel als reparateurs zelf de voordelen ervaren.”

Wolfgang Götze (78) richtte Repair Café Ochtrup in Münsterland op in 2019. Vanaf het begin gaf hij digitale tools en AI daar een plek in het repareren. Van huis uit informaticus, studeerde hij op 75-jarige leeftijd af met een scriptie over AI-toepassingen. Vorig jaar droeg hij het roer over aan Joachim Anicker, een protestants predikant met een voorliefde voor repareren en programmeren. Beide willen met behulp van kunstmatige intelligentie “de Repair Café-gedachte naar een nieuw tijdperk tillen”.

Maar hoe pas je AI precies toe bij reparaties? Lukt het om Repair Café reparateurs warm te maken voor deze nieuwe ontwikkeling? En hoe zit het met bezwaren als een hoog energieverbruik? Tijd voor een interview!

Hoe ontstond het idee om AI in Repair Cafés in te zetten?

Wolfgang: “Ik hield me al een aantal jaar intensief bezig met AI. Toen toepassingen als Gemini en ChatGPT op de markt verschenen, was het me meteen duidelijk: dit is de gamechanger voor de reparatiewereld. In onze eigen groep in Ochtrup moest ik in het begin hard werken om ten minste enkele reparateurs te overtuigen om mee te doen aan het experiment om AI in te zetten. Maar het succes geeft de aanpak gelijk.”

Hoe kun je AI gebruiken in een Repair Café?

Joachim & Wolfgang: “We gebruiken AI-chatbot Gemini. Die geeft precieze instructies voor het openen en repareren van apparaten. Dat werkt aanzienlijk sneller en nauwkeuriger dan het verkrijgen van tips via de klassieke zoekmachine.

In de praktijk maken we gebruik van een systeem dat bestaat uit drie fasen:

• Fase 1 is de foutdiagnose: via een foto van een typeplaatje levert AI binnen enkele seconden de technische kerngegevens, identificeert het exacte model en geeft bekende zwakke plekken en foutpatronen van het apparaat aan.
• Bij fase 2 kijken we naar demontage en veiligheid. AI geeft stap-voor-stap-instructies voor het zonder schade openen van vaak lastig verlijmde apparaten. Tegelijkertijd wijst het op veiligheidsrisico’s.
• Fase 3 gaat over de analyse en reserveonderdelen. Bij de visuele analyse (ondersteund door digitale USB-microscopen op de reparatietafel) helpt AI bij het identificeren van kapotte printplaatcomponenten en het vinden van leveranciers voor zeldzame reserveonderdelen.”

Komen jullie ook beperkingen tegen?

Joachim & Wolfgang: “Absoluut. Niet elk gratis AI-instrument is overal even sterk. Een uitdaging zijn ‘hallucinaties’, waarbij AI plausibel klinkende maar inhoudelijk onjuiste antwoorden geeft. Menselijk meedenken en technische expertise blijven daarom onmisbaar. Daarnaast overwegen we bij ons Repair Café de overstap naar professionele, hoogwaardigere betaalde versies.”

Waarom geef je workshops bij andere Repair Cafés, Wolfgang?

“Omdat het enthousiasme in mijn eigen Repair Café aanvankelijk matig was, wilde ik testen hoe andere initiatieven op mijn AI-aanpak zouden reageren. Tijdens mijn bezoeken merkte ik al snel: de belangstelling voor het inzetten van AI is enorm, maar veel Repair Cafés missen een gestructureerde richtlijn voor de praktijk. Dat spoorde me aan om een methode te ontwikkelen. Tegenwoordig geef ik deze kennis door tijdens mijn reizen met de camper. Ik laat ter plaatse zien dat we dankzij gerichte ‘prompts’ -herbruikbare instructies- geen lange teksten meer hoeven in te typen aan de reparatietafel.”

Hoe reageren de vrijwilligers ter plaatse?

“Net als in de samenleving waren er ook bij ons niet alleen maar juichkreten. Je stuit op de klassieke, begrijpelijke bedenkingen: ‘AI vernietigt banen’, ‘Het stroomverbruik is te hoog’, of ‘AI kan geen schroef aandraaien’. Het is niet mijn taak om vakmanschap te vervangen, maar om te laten zien dat AI een gereedschap in de koffer van de vakman is. Als een ervaren reparateur dankzij AI een apparaat in 15 in plaats van 50 minuten openmaakt, verdwijnt de scepsis snel.”

Hoe gaan jullie om met het dilemma van het hoge energieverbruik van AI?

Joachim & Wolfgang: “Het energieverbruik van AI-datacenters is ongetwijfeld een probleem. Meestal ontbreekt echter het grotere plaatje. Kunstmatige intelligentie levert ook enorme besparingen op. Zo zorgt AI voor optimale aansturing van verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen in grote complexen. In onze praktijk van het repareren geldt nog het volgende: omdat we alleen met tekst werken, blijft het gebruik van middelen en kosten beperkt.”

Kan AI helpen om een jongere generatie enthousiast te maken voor repareren?

Joachim & Wolfgang: “Absoluut! We hebben dit zelf meegemaakt tijdens projectdagen op een basisschool. De kinderen waren gefascineerd door het feit dat ze de computer niet alleen konden gebruiken om te ‘gamen’, maar ook als echt detective-instrument. In combinatie met AI en USB-microscopen hebben ze zelf fouten in hun meegebrachte speelgoed opgespoord en verholpen. AI slaat een brug tussen de digitale leefwereld van de jeugd en praktisch vakmanschap.”

Hebben jullie tips voor Repair Cafés die AI willen inzetten?

Joachim: “Het fijne is dat niemand een programmeertraining nodig heeft, iedereen kan er direct mee werken – op zoek naar reserveonderdelen, demontagetips en schakelschema’s. AI kan ook oudere of technisch minder ervaren reparateurs ondersteunen als een onvermoeibare coach, bijvoorbeeld bij pc-problemen, het opzetten van een database of de overstap van Windows naar Linux.”

Wolfgang: “Wij zien AI als de sleutel tot het democratiseren van reparatiekennis. Al decennialang houden fabrikanten knowhow en servicehandleidingen achter slot en grendel om consumenten afhankelijk te maken van nieuwe aankopen. AI doorbreekt dit monopolie: het scant, vertaalt en structureert kennis die over de wereld verspreid is in slechts enkele seconden. Ons advies: Zet je angst opzij en probeer het gewoon eens uit!”

Meer informatie

• Je kunt een kijkje nemen op de website van Repair Café Ochtrup.
• Heb je praktische vragen naar aanleiding van dit artikel? Wolfgang Götze (ontwikkelaar van AI-concepten bij Repair Café Ochtrup) is beschikbaar via [email protected]