skip to Main Content

Heb je een probleem met je televisie? Denk dan heel goed na voordat je besluit deze zelf te willen repareren. Sleutelen aan televisies kan namelijk gevaarlijk zijn. In dit artikel leggen we uit hoe dat zit en onder welke voorwaarden reparatie veilig is. 

Veel Repair Cafés repareren uit principe geen televisies, omdat deze toestellen worden geassocieerd met hoogspanning. Dit speelt vooral bij oude beeldbuistelevisies (van vóór het jaar 2000). Op zo’n beeldbuis kan een dodelijke hoogspanning van wel 30.000 volt staan. Die verdwijnt niet als de stekker uit het stopcontact is. Het is dus zeer gevaarlijk om zonder gedegen elektrotechnische kennis een beeldbuistelevisie uit elkaar te halen. 

Reparateurs van televisies moeten heel goed weten wat ze doen

Toch betekent dat niet dat televisies per definitie uit het Repair Café moeten worden geweerd. Wel is het cruciaal dat reparateurs heel goed weten wat ze doen. In Repair Café Delft is dat het geval. Dit is een van de Repair Cafés waar bezoekers welkom zijn met televisies. 

“Wij hebben sinds 2017 meer dan honderd tv’s op de werkbank gehad”, vertelt reparateur Bart Jan van der Ceelen. “Dat waren bijna allemaal LED- of LCD-tv’s. Bijna niemand heeft tegenwoordig nog een oude beeldbuistelevisie.” 

Voedingscondensatoren van televisies bevatten gevaarlijke hoeveelheid elektrische lading

LED- of LCD-tv’s zijn volgens Bart Jan in principe niet gevaarlijker dan veel andere elektrische apparaten. “Met één uitzondering: de voedingscondensatoren. Deze kunnen zelfs na het verbreken van de netspanning nog geruime tijd een gevaarlijke hoeveelheid elektrische lading bevatten. Deze condensatoren moeten dus eerst veilig worden ontladen.”

In moderne televisies zit een printplaat waarop condensatoren, zekeringen en andere elementen zijn vastgemaakt. De voedingscondensator is het omcirkelde onderdeel – hier staat meer dan 300 Volt op.

Repair Café Delft heeft een poster gemaakt die uitlegt waarom en hoe dit moet. “Aan de hand van die poster informeren we onze reparateurs en leggen we de principes uit”, vertelt Bart Jan. Repair Café Delft heeft inmiddels ook een ontladingstool gemaakt. “Die is simpel maar veilig.” 

Impressie van de ontladingstool: de eigenlijke tool is het houten blokje met de gloeilamp, de snoertjes en de grijpklemmetjes die de versterker in gaan. Wanneer je de versterker uitzet, dan ontladen de condensatoren zich via de gloeilamp. Met de voltmeter kun je de resterende spanning aflezen en vervolgens constateren wanneer de condensatoren ontladen zijn. Repair Café Delft gebruikt de versterker als oefenapparaat. De spanning is relatief laag, zodat er veilig kan worden geoefend. Foto: Repair Café Delft

Televisies kun je veilig testen nadat de condensatoren zijn ontladen

Nadat de condensatoren zijn ontladen, kunnen reparateurs verschillende zaken veilig testen. “Je kunt dan visueel inspecteren”, vertelt Bart Jan. “Soms heb je dan al een aantal aanwijzingen: losse kabels kun je weer vastzetten, een doorgebrande zekering kun je meten op weerstand en vervangen, een elektrolytische condensator – een zogeheten elco – die bol staat, kun je ook vervangen, diodes en transistoren kun je doormeten… En vergeet de truc met de tandenborstel of de verfkwast niet! Diverse reparateurs hebben meegemaakt dat een stoffige televisie het weer deed nadat hij met een tandenborstel of verfkwast was afgeborsteld.” 

Werken onder spanning: altijd met één hand op de rug en altijd met een scheidingstrafo

Wanneer het bovenstaande er niet toe leidt dat de televisie het weer doet, zal er toch onder spanning moeten worden gewerkt om een diagnose te kunnen stellen. “Je wilt dan een aantal zaken doormeten. Meestal gaat het erom voltages te vergelijken met wat er staat in de service manual of het electrical diagram of met wat je weet uit ervaring.”  

Ook voor deze werkzaamheden hanteert Repair Café Delft een aantal belangrijke regels. Zo moeten reparateurs altijd werken met één hand op de rug of in een broekzak, en altijd met een scheidingstrafo. “Als je dat doet, ben je beveiligd door de scheidingstrafo. Ook hierover hebben we een poster gemaakt.” 

Reparaties van televisies in de RepairMonitor

Dat niet alle Repair Cafés televisies weren, bewijst de RepairMonitor. In deze online tool houden Repair Cafés wereldwijd hun reparatiegegevens bij. De monitor bevatte eind 2023 ruim 750 televisiereparaties, uitgevoerd bij ruim honderd Repair Cafés in verschillende landen. Van de reparaties was 33 procent succesvol. In de meeste van deze gevallen werden condensatoren, zekeringen, leds of backlights vervangen (zoals in deze video, opgenomen door een vrijwilliger van Repair Café Helmond-Oost).

Meer informatie

Dit bericht heeft 4 reacties

  1. Een koude gloeilamp trekt even 15x de normale stroomsterkte, denk aan 1A bij 230V voor een 15W lampje of 4A voor 60W. De spanningen op condensatoren in televisies, flitsers en andere moderne schakelingen zijn hoger dan die 230V waarvoor de gloeilamp gemaakt is, denk aan 300V of (veel) meer, dus die stroom kan nog hoger uitpakken. De vraag is of de schakeling die je ontlaadt zoveel stroom wel zo ‘leuk vindt’.

    iFixit heeft een mooie instructie online gezet voor een ontlaadkabeltje met een hoge weerstand:
    https://nl.ifixit.com/Guide/Maak+zelf+een+tool+om+een+condensator+te+ontladen/2177

    Bij het “afstoffen” van digitale elektronica is het tenslotte slim om uit te kijken met statische elektriciteit. Raak regelmatig even de massa van de schakeling aan, zodat je niet per ongeluk de schakeling opblaast met je geborstel. Een stofzuiger kan erg statisch zijn, dus die kan je beter niet in gevoelige apparaten steken.

  2. Advies over voorzichtigheid met geladen condensatoren van TV’s geldt voor ALLE apparaten met schakelende voedingen. Dat zijn er nogal wat tegenwoordig. Ook zijn er nogal wat apparaten die gevoed worden via een seriecondensator (Senseo!?). De hele schakeling is met het net verbonden, met alle risico’s van dien. Meten aan zoiets moet met grote voorzichtigheid gebeuren. Het liefst eerst meetsnoeren bevestigen en dan pas stekker in het stopcontact om te kunnen meten.

  3. Mijn Sony smart-tv helderheid instellen doet het niet. Ik heb re veel keer ingesteld helaas wordt weer maximaal. Gebeld naar technische service; chip moet vervangen worden zegt ie. Is er iemand om mij te helpen rond omgeving Alkmaar? Alvast bedankt

Reageren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top