Dit artikel is aangepast op 19 december 2023, op 22 februari, 17 juni en 9 december 2024 en op 12 februari 2025
Hoe geven we repareren een plek in het onderwijs, zodat meer kinderen en jongeren ontdekken hoe leuk dit kan zijn? Die vraag houdt Repair Café International al jaren bezig. Pogingen langs de officiële route – bijvoorbeeld door van repareren een schoolvak op het vmbo te maken – hebben nog geen succes gehad. Toch dringt het Repair Café steeds vaker door tot binnen de muren van onderwijsinstellingen – van basisscholen tot universiteiten. Een rondje langs de verschillende initiatieven.
Wekelijks Repair Café bij Koning Willem I College Veghel
Dit Repair Café is in november 2023 gestart. De eerste maanden was het alleen open voor personeel en studenten van het KW1C, een mbo-school. Sinds februari 2024 zijn ook mensen van buiten welkom. “Iedereen in de regio die iets gerepareerd wil hebben kan ons benaderen”, vertelt Paul Bekkers, projectleider technologie en innovatie bij het KW1C. “We werken met studenten van onze eigen opleiding Engineering als reparateur. Het Repair Café is een onderdeel van hun opleiding.”
Paul schreef op LinkedIn over zijn ervaringen tijdens het eerste Repair Café op 14 november: “De eerste dag was al direct redelijk succesvol met een score van 75 procent gerepareerd of repareerbaar (advies aan klant). Ook voor de studenten was het een nieuwe uitdaging, maar gaandeweg kwam het enthousiasme naar boven. En uiteindelijk trots als het dan ook echt lukt!”
Repair Café Veghel-KW1C is elke dinsdag open, van 08.30 tot 10.30 uur.
Wekelijks Repair Café op Deltion College Zwolle
Ook het Deltion College Zwolle heeft zijn eigen Repair Café. Dit initiatief loopt al langer: de mbo-school begon ermee in het voorjaar van 2021. De vrijwilligers zijn allemaal oud-medewerkers van Deltion, bijvoorbeeld gepensioneerde techniekdocenten. Het Repair Café repareert ook textiel. “De taakverdeling is heel traditioneel”, vertelt coördinator Arie Koning. “Dat wil zeggen: de mannen repareren apparaten en de vrouwen textiel.” De bezoekers van het Repair Café komen volgens Arie voor ongeveer de helft van binnen Deltion, de andere helft zijn mensen uit de wijk.
Deltion zou graag ook studenten als reparateur willen inzetten in het Repair Café, maar dat is nog lastig. “Het repareren van elektrische apparaten is geen onderdeel meer van het curriculum, dus een studentenstage is niet realiseerbaar.” Toch hoopt Arie dat er op termijn meer mogelijk is.
Repair Café Zwolle Deltion College is elke dinsdagochtend open, van 09.00 tot 12.00 uur.
Wekelijks Fix & Swap Café bij ROC Nijmegen
Het ROC Nijmegen heeft sinds oktober 2024 een ‘Fix & Swap Café’, waar iedereen welkom is om spullen te repareren of te ruilen. Studenten, docenten en vrijwilligers van Repair Café Nijmegen helpen bij de reparatie van spullen zoals elektronica, laptops of kleding. Ook kun je spullen ruilen die je zelf niet meer nodig hebt, maar die een ander nog kan gebruiken. Het Fix & Swap Café is bedacht door studenten en docenten en is een van de vier winnaars van de Challenge Duurzaam MBO van het ministerie van OCW. Bezoekers zijn elke woensdagmiddag welkom op de ROC-locatie Technovium.
Maandelijks Repair Café bij Green Office van Universiteit Utrecht
Het Green Office van de Universiteit Utrecht (UU) heeft sinds een jaar een eigen maandelijks Repair Café, gerund door studenten en medewerkers van de Universiteit en Hogeschool Utrecht. Het Repair Café, op het Science Park, richt zich eveneens op deze groep, maar ook bezoekers van buiten de onderwijsinstellingen zijn welkom. Het Repair Café wordt steeds beter bezocht, vertelt coördinator Armin Geluk, die zelf een master Bio Inspired Innovation volgt en daarnaast bij het Green Office werkt. “In het begin was het soms rustig, maar steeds meer mensen weten ons te vinden. Het is nu eigenlijk altijd gezellig druk.”
Dat beeld komt ook naar voren in een reportage op DUB, de onafhankelijke nieuwssite van de UU. Daarin komt een groep studenten met hun luxueuze koffiemachine naar het Repair Café. Het apparaat is al een maand stuk en in de huisappgroep is een discussie op gang gekomen over wat er nu moet gebeuren. “De eerste vraag was of we een nieuwe machine moesten kopen”, vertelt student Tycho op DUB. “De appgroep stroomde al vol met plaatjes van splinternieuwe koffiemachines. De tweede discussie was of we dan een machine voor koffiebonen of cups wilden. Maar eigenlijk zijn we gehecht aan dit koffieapparaat dat bonen maalt. Daarom hebben we besloten naar het Repair Café te gaan, ook omdat het beter is voor het milieu én omdat we een einde wilden maken aan het eindeloze debat.”
Reparateur en oud-UU-student Mehdi weet de koffiemachine uiteindelijk te repareren. Als dank krijgt hij acht speciaalbiertjes cadeau van de studenten, die hun koffiemachine vanaf nu Mehdi noemen.
Repair Café Utrecht Science Park is elke eerste dinsdagmiddag van de maand open, van 14.00 tot 17.00 uur.
Studenten en medewerkers van de Universiteit en Hogeschool Utrecht hebben hun eigen Repair Café in de universiteitswijk Science Park. Foto (ook foto bovenaan dit artikel): Dick Boetekees
Maandelijkse Kids Repair Class in Oegstgeest
Repair Café Oegstgeest ontvangt dit schooljaar maandelijks op woensdagochtend basisschoolklassen voor een ‘Kids Repair Class‘. De kinderen mogen van thuis alles meenemen wat kapot is: kleding, knuffels, speelgoed, een rugzak of een wekker… Tijdens de repareerles leren ze van de Repair Café-vrijwilligers hoe ze dat voorwerp zelf kunnen herstellen. Diezelfde middag houden de vrijwillige reparateurs een inloop-Repair Café voor alle basisschoolleerlingen van Oegstgeest.
De eerste Kids Repair Class was op 22 november 2023. “Het was een drukte van jewelste”, liet coördinator Lia van Schaijk na afloop weten. “Een basisschool had drie groepen 7/8 ingeschreven. De meeste kinderen hadden kapotte kledingstukken, speelgoed, knuffels en fietsen meegenomen. Degenen die niets bij zich hadden, kregen een lesje over duurzaamheid van een vrijwilliger van het Milieu Educatie Centrum. Al met al een zeer geslaagde ochtend.”
Ook bij het inloop-Repair Café in de middag was het druk. “Dat verraste ons”, vertelt Lia, “want we hadden er niet veel publiciteit aan gegeven. Toch hadden we tien reparaties, vooral speelgoed. De kinderen kwamen met hun vader, moeder of een andere begeleider. Het enthousiasme van de ouders en kinderen gaf ons wel een boost.”
De Kids Repair Class is een keer per maand op woensdagochtend; basisscholen in Oegstgeest kunnen zich aanmelden bij Repair Café Oegstgeest.
Repair Café als extra module op Marnix College Ede
Reparateurs van Repair Café Ede werken sinds 2023 mee aan de invulling van extra lessen op het Marnix College in Ede. Op deze middelbare school (mavo tot en met gymnasium) kunnen leerlingen uit de onderbouw naast de gewone schoolvakken extra modules volgen op woensdagmiddag. Het Repair Café is een van die modules. Naast leerlingen zijn ook docenten en ouders van leerlingen er welkom.
De lessen zijn een groot succes, vertelt reparateur Pieter van Leusden. “Leerlingen zien met eigen ogen dat kapotte apparaten vaak goed te repareren zijn. En ze ontdekken dat het hartstikke leuk is om aan een apparaat te sleutelen. Docenten hebben na afloop van de repareerles moeite om de leerlingen naar de volgende les te sturen.”
Leerlingen van het Marnix College in Ede leren repareren tijdens extra lessen op woensdagmiddag. Foto: Pieter van Leusden
Klusklas op basisschool in Renkum
De Prinses Beatrixschool in Renkum opende in juni 2024 ‘Simons Repair Café’; een ‘klusklas’ voor kinderen die graag met hun handen werken. Het initiatief kwam van Simon van Hoving, kinderburgemeester van de Gelderse gemeente. Hij vond het vreemd dat er plusklassen zijn voor kinderen die goed uit boeken kunnen leren, maar dat er voor kinderen die goed kunnen werken met hun handen, geen extra uitdagingen zijn op school. De klusklas wordt een keer per kwartaal gehouden. Bij de eerste editie was ook een cameraploeg van de NOS aanwezig.
Gonneke Visser, directeur van de basisschool, legt in de reportage uit waarom de school het initiatief van Simon heeft omarmd. Ze vindt het belangrijk “dat je op school lezen, taal en rekenen kunt leren, maar dat je ook kunt leren om goed te klussen en dingen te repareren.”
Repair Café in de klas met het lespakket van Repair Café International
Los van de bovenstaande vaste initiatieven, kan ieder Repair Café een repareerles of lessenreeks organiseren op een basisschool in de eigen gemeente. Hiervoor heeft Repair Café International het startpakket Repair Café in de klas beschikbaar. Dit digitale startpakket bevat alle informatie die je nodig hebt om met vrijwilligers van jouw Repair Café een les(senreeks) over repareren te organiseren op een basisschool bij jou in de buurt. Het geeft advies over de aanpak van een voorbereidende les, een praktijkles waarbij leerlingen in de klas aan de slag gaan met repareren, een evaluatieles en het vormgeven van een vervolgtraject op de basisschool in kwestie.
Repair Café Papendrecht is al op drie scholen in de gemeente langsgeweest met het Repair Café in de klas en dat bevalt goed. “In januari gaan we naar een vierde school en we willen uiteindelijk alle scholen in Papendrecht bezoeken”, vertelt organisator Louis Lodder. De vrijwilligers van Repair Café Papendrecht gaan doorgaans langs in de groepen zeven en acht, maar het startpakket is ook geschikt voor de lagere groepen.
Louis noemt de kinderen erg enthousiast en leergierig. “Ze stellen vragen en willen ook graag over hun eigen repareerervaringen vertellen. Het leukste vinden ze het om zelf mee te sleutelen, een apparaat open te schroeven en te zien hoe iets er van binnen uitziet. Ook vinden ze het leuk om zelf iets te maken met de naaimachines: bandana’s, halsdoekjes en dergelijke.”
Het startpakket Repair Café in de klas helpt Repair Cafés op weg met het geven van repareerlessen op de basisschool. Foto: Martin Waalboer
Saïd & Anna: spelenderwijs leren over repareren en duurzaamheid
Tot slot is er sinds dit najaar de kleutertelevisieserie Saïd & Anna. Daarin gebruiken beste vrienden Saïd (6) en Anna (7) hun creativiteit om kapotte spullen een nieuw leven te geven. Bij de serie hoort ook een website: Saïd & Anna in de klas. Hier kunnen docenten in de onderbouw van de basisschool bij elke aflevering een lesbrief downloaden. Daarin staan allerlei creatieve opdrachten waarmee kinderen spelenderwijs leren over reparatie en werken met je handen. Van oefenen met borduren tot werken met boutjes en moertjes. In de eerste les maken de kinderen kennis met het Repair Café (“Een Repair Shop zoals die van Saïds ouders bestaat echt!”) en leren ze dat kapotte spullen lang niet altijd weggegooid hoeven te worden.
Meer voorbeelden van Repair Café in het onderwijs? Laat het ons weten!
Mis je in dit artikel een lokaal initiatief rond Repair Café in het onderwijs? Schrijf hieronder dan een reactie.
Dit bericht heeft 0 reacties